Contains courses offered for Grade 9.


ALAMIN

Ayon sa isang kasabihan, “Hindi mo alam kung ano ang nariyan hangga’t hindi ito nawawala sa ‘yo.” (You don’t know what you have until it’s gone.) Mula pinakamumunti at mababaw na bagay tulad ng isang kamiseta o payong hanggang sa pinakamalalim at malapit-sa-puso gaya ng kaibigan o magulang, madalas binabalewala lamang sila hanggang sa maging huli na ang lahat. Ganito rin ang katarungan. Hindi napapag-usapan, hindi nga rin siguro talaga naiintindihan, ngunit kapag binawi na, saka nagngingitngit sa galit o nagmamakaawang nagsusumamo ng “katarungan!” ang nakararanas ng kawalan nito.

 Sa modyul na ito ay malilinang mo ang kasanayang pangkatuto na:

1.Nakikilala ang mga palatandaan ng katarungang panlipunan (EsP9KP-IIIc-9.1)

2. Nakapagsusuri ng mga paglabag sa katarungang panlipunan ng mga tagapamahala at mamamayan EsP9KP-IIIc-9.2

SURIIN

KATARUNGANG PANLIPUNAN

            "Katarungan para kay Ka Dencio!" ang sikat na linya sa 80s ng pelikulang Sister Stella L (1984) na pinagbidahan ni Vilma Santos. Tungkol ito sa isang madre na nakiisa sa pagpipiket ng mga manggagawa laban sa mapaniil na pamamalalakad ng pabrika.

            Katarungan. Madalas mong naririnig ito sa mga rally kapag ipinaglalaban ang karapatan sa lupa o kaya sa balita tulad ng iyak ng isang inang pinagnakawan ng buhay ng anak. Katarungan ang sigaw kapag may inapi. Katarungan ang hinihingi kapag hindi patas ang turing sa tao. Kung titingnan nang maigi, ang paggamit sa salitang "katarungan" sa mga nabanggit na halimbawa ay negatibo. Sa totoo, mas angkop yatang sabihin na tungkol sa pagkawala ng katarungan o "kawalang-katarungan" ang pinag-uusapan sa itaas. May sinasabi ito sa atin: (1) ang usaping "katarungan" ay lumalabas lamang sa diskursyo kapag nawawala na ito o kapag umiiral ang inhustisya (kawalang-katarungan), at (2) sa maraming panahon na hindi nawawala ang katarungan, ang ibig sabihin nito ay umiiral ang katarungan.

            Ano ang katarungan kung gayon? Saan mararanasan o makikita ang katarungan? Baka makatulong sa ating pagmumuni ang pagbaliktad ng mga naunang halimbawa tungkol sa kawalang-katarungan. Kung kawalang-katarungan ang pagpatay, ang buhay ay katarungan. Kung kawalang-katarungan ang pang-aagaw ng lupa, katarungan ang gumalang sa pagmamay-ari (ng lupa). Kung kawalang-katarungan ang pang-aapi, katarungan ang pagkalinga at paggalang sa dignidad ng tao. Mula sa tatlong halimbawang ito, masasabi nating ang katarungan ay umiikot sa dalawang nibel: ang nibel ng pagkilala sa tao bilang tao; at ang nibel ng pagkilala sa karapatan ng tao. Ang una ay tungkol sa taong tumatayo bilang isang indibidwal na may sariling pagka-siya at ang pangalawa naman ay tungkol sa ginagalawang ugnayan ng tao sa kapwa at lipunan.

            Ano ang katarungan? Sa halip na pag-usapan ang katarungan kapag nawawala na ito, ang hamon ay makita ang katarungan na isang pagpapahalagang kailangang pagsikapang panatilihin sa bawat sandali. Katarungan ang tumawid sa tamang tawiran. Katarungan ang maging malinis sa itinitindang pagkain. Katarungan ang magbayad ng buwis. Katarungan ang sumunod sa batas trapiko. Katarungan ang maging tapat sa pagsusulit. Katarungan ang sabihin sa kaibigan ang totoo. Katarungan ang aminin sa sarili ang totoo.

Ang katarungan ay hindi hinihingi o inaasahan mula sa labas. Bagaman iginagawad din ng panlabas na estruktura tulad ng pamahalaan, ang katarungan ay kailangang makita bilang isang kilos na nagmumula sa loob ng bawat isa. Hindi bilang karapatan ko lamang bilang miyembro ng lipunan kundi bilang kilos ng pagpapahalaga ng sarili dahil ako ay may halaga sa sarili at sa komunidad.

Ang katarungan, ang paghahangad at pagpapatupad nito, ay hindi hinihintay dumating sa akin. Ginagawa ito ngayon. Sabi nga ni Sister Stella L, "Kung hindi ako, sino? Kung hindi ngayon, kailan?"

Nakahanda ka na bang tumugon katulad niya? Ngayon na!